Waarom er geen wereldwijde arbeidsmakelaars zijn voor werkinclusie

Een gat dat de meeste mensen niet opmerken totdat ze ernaar zoeken

Bijna elke grote gebied van het grensoverschrijdend leven heeft een orgaan dat de regels stelt, de score bijhoudt en waar naar kan worden gewezen wanneer een land tekortkort. Handel heeft de Wereldhandelsorganisatie. Volksgezondheid heeft de Wereldgezondheidsorganisatie. Burgerluchtvaart heeft de ICAO. Financiële stabiliteit heeft de Bank voor Internationale Betalingen en het Financieel Stabiliteitsraad. Zelfs iets zo specifiek als postbezorging heeft de Universele Postunie, die al sinds 1874 continu actief is.

Werkinclusie voor mensen met een beperking heeft geen equivalent. Er is geen enkel internationaal orgaan dat bindende arbeidsnormen stelt, nationale prestaties daartegen audit, of een vergelijkbaar wereldwijd scorecard publiceert zoals de OESO's PISA-onderzoek dat voor onderwijs doet. Wat er in plaats daarvan bestaat, is een patchwork van overlappende mandaten, elk met echte waarde en elk structureel onvermogen om de taak alleen uit te voeren.

De patchwork, stukje voor stukje

Het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (IVRPH, 2006) is het dichtst bij een wereldwijd kader. Het heeft 194 partijen en erkent expliciet het recht op werk (Artikel 27). Maar het IVRPH-Comité dat de naleving controleert, werkt vooral door verslagen te beoordelen die staten over zichzelf schrijven — minstens elke vier jaar vereist — en "concluderende opmerkingen" en aanbevelingen uit te geven. Het kan individuele klachten alleen aanhoren tegen staten die ook het Aanvullend Protocol hebben ondertekend, dat 110 partijen heeft. Het heeft geen handhavingsbevoegdheid, geen mogelijkheid om gegevensopenbaarmaking af te dwingen, en geen begroting of mandaat om vergelijkbare arbeidstatistieken tussen landen bij te houden.

De Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) stelt relevante verdragen in — met name Verdrag 159 inzake beroepsmatige rehabilitatie en werkgelegenheid (personen met een handicap), 1983 — en verzamelt algemeen arbeidsstatistieken. Maar Verdrag 159 is slechts door 85 van de 187 lidstaten van de IAO geratificeerd, het toezicht van de IAO is gebaseerd op hetzelfde zelfrapportageSysteem als het IVRPH, en werkgelegenheid van mensen met een beperking is slechts één klein onderdeel van een organisatie waarvan het kernmandaat alle arbeidsnormen omvat, niet een specifieke inclusieautoriteit.

De OESO produceert werkelijk nuttige vergelijkende analyse — zijn 2022-rapport Disability, Work and Inclusion en zijn landenbeoordelingen worden veel geciteerd in InkludX's eigen onderzoek. Maar de OESO heeft 38 leden, sluit het grootste deel van de wereld uit, heeft geen handhavingsmechanisme, en publiceert op zijn eigen schema in plaats van als een continu onderhouden openbare dataset.

De Europese Unie gaat het verst van elke supranationale instantie: de EU-strategie voor de rechten van personen met een handicap 2021–2030 geeft een programma van vlaggenschipinitiatieven uit, en de Europese Toegankelijkheidsrichtlijn heeft echte juridische kracht. Maar haar jurisdictie beperkt zich tot EU-lidstaten, en een briefing van het Europees Parlement uit november 2024 ontdekte dat hoewel zes van de zeven vlaggenschipinitiatieven waren uitgevoerd, aanzienlijke hiaten in toegang tot banen bleven bestaan — het gemiddelde werkgelegenheidskloof voor mensen met een beperking in de EU was nog steeds 21,5 procentpunten in 2023. En het heeft geen jurisdictie buiten Europa.

Nationale regeringen voeren hun eigen definities van invaliditeit uit, hun eigen uitkeringsstelsels, hun eigen werkgelegenheidsquota (of geen), en hun eigen statistische bureaus — elk meet iets anders, op een ander moment, in een andere eenheid. NAV-gegevens uit Noorwegen zijn niet gebouwd om te worden vergeleken met Integrationsamt-gegevens uit Duitsland, die niet zijn gebouwd om te worden vergeleken met DWP-gegevens uit het Verenigd Koninkrijk. Het vergelijken van "werkgelegenheidspercentage voor mensen met een beperking" in de landen die InkludX momenteel omvat, vereist al het afstemmen van verschillende definities van wie als invalide wordt geteld en wat als werkgelegenheid telt.

Waarom fragmentatie de standaard is, niet een verzuim

Dit is geen geval van een voor de hand liggende instelling die niemand nog heeft gebouwd. Werkinclusie ligt op het kruispunt van arbeidsrecht, gezondheids- en handicapbeleid, en sociale zekerheid — drie domeinen die bijna overal binnenslands door afzonderlijke ministeries worden behandeld, en internationaal door afzonderlijke VN- en multilaterale agentschappen (IAO, WHO, UNDP, het IVRPH-Comité). Geen enkel bestaand orgaan is eigenaar van het volledige kruispunt, en het creëren van een nieuwe bindende internationale autoriteit zou het soort verdragovereenstemming vereisen die in handel bijna vijftig jaar duurde om te bereiken — van de ondertekening van de GATT in 1947 tot de oprichting van de WTO in 1995 — voor een kwestie met veel minder commerciële druk erachter dan handel ooit heeft gehad.

Het praktische gevolg: een Nederlands beleidsmedewerker kan niet één vertrouwde bron opzoeken die WIA-resultaten tegen Denemarken's flexjob-systeem of Zweden's ziekengelduitkering (sjukersättning) op één gemeenschappelijke schaal rangschikt. Een iemand met een beperking die zich tussen EU-landen verplaatst, kan niet op één plek controleren hoe hun rechten en ondersteuning werkelijk verschillen. Een journalist die een regering ter verantwoording wil roepen voor werkgelegenheid van mensen met een beperking, moet gegevens handmatig samenstellen uit nationale statistiekbureaus, Eurostat, de OESO, en NGO-rapporten — bronnen die zelden overeenstemmen, en geen daarvan is gebouwd voor die vergelijking.

Wat InkludX is gebouwd om eraan te doen

InkludX stelde zich niet tot doel het IVRPH-Comité, de IAO, of de Europese Commissie te vervangen — geen enkel bedrijf kan dat, en de onderliggende governancegap is een echt multilateraal probleem dat alleen echte internationale coördinatie kan uiteindelijk sluiten. Wat InkludX doet, is kleiner en directer nuttig: het is een werkende poging om, land voor land, de vergelijkingslaag op te bouwen die geen instelling momenteel van begin tot eind onderhoudt.

Concreet betekent dat:

• Landengegevens op één vergelijkbare basis standaardiseren. InkludX's landenrapporten (Nederland, Denemarken, Zweden, Duitsland, Noorwegen en anderen) stemmen opzettelijk nationale uitkategoriën, werkdefinities, en fiscale boekhouding op één gemeenschappelijke structuur af, zodat een lezer WIA-, flexjob- en sjukersättning-resultaten naast elkaar kan vergelijken in plaats van vijf incompatibele kopstatistieken te vertrouwen.
• Het bewijs-basis aggregeren, inclusief interventies met werkelijk sterke gegevens — Individual Placement and Support bovenal — zodat beleidsmedewerkers en werkgevers de 28 gerandomiseerde, gecontroleerde onderzoeken van IPS zelf niet hoeven bij te houden.
• De vraagzijde en de aanbodzijde direct verbinden — inclusieve werkgevers en werkzoekenden met een beperking — in hetzelfde product, in plaats van die matching aan welk nationaal baankantoor of NGO ook toevallig in een bepaald land opereert over te laten.
• Open publiceren, op de premisse dat een transparante, continu bijgewerkte vergelijking meer waarde voor verantwoording heeft dan nog een periodiek rapport dat het jaar na publikatie achterhaald is.

Geen van dit vervangt de bindende autoriteit die een echt internationaal orgaan zou kunnen uitoefenen als dat zou bestaan. Maar totdat politieke afwegingen tussen arbeidsministeries, gezondheidsministeries, en sociale zekerheidsstelsels de wil produceren voor dat soort instelling — en de geschiedenis suggereert dat decennia kan duren — moet de gat door wie bereid is om het ondankbare werk van vergelijking, één land en één dataset tegelijk, te doen, worden gevuld. Dat is het probleem waarvoor InkludX is gebouwd.

Bronnen: VN IVRPH (2006), haar Aanvullend Protocol en verdragstatus (VN-Verdragenverz.); IAO-Verdrag nr. 159 (1983) ratificatiestatus (NORMLEX); OESO, Disability, Work and Inclusion (2022); Europees Parlement-briefing over de EU-strategie voor de rechten van personen met een handicap 2021–2030 (november 2024); WTO- en Universele Postunie-geschiedenis; IPS Employment Center evidence summary.