300.000 gehandicapte werknemers in Duitsland verdienen twee euro per uur — belangenorganisaties eisen hervorming
Ongeveer 283.000 mensen met een beperking in Duitsland werken in sociale werkplaatsen (Werkstätten für behinderte Menschen) en verdienen gemiddeld €233 per maand — oftewel minder dan twee euro per uur. Dit is legaal omdat werknemers in deze werkplaatsen worden geclassificeerd als een "arbeidsverhouding die lijkt op een dienstbetrekking" (employee-like legal relationship) in plaats van een reguliere arbeidsstatus, waardoor ze buiten de minimumloonwetgeving vallen. Het Duitse minimumloon bedraagt per januari 2026 €13,90 per uur.
In 2015 adviseerde het UN Committee on the Rights of Persons with Disabilities om sociale werkplaatsen "uit te faseren via direct afdwingbare uitstapstrategieën en tijdlijnen". In zijn evaluatie van 2023 bekritiseerde het comité opnieuw het hoge aantal mensen in werkplaatsen en het lage percentage dat doorstroomt naar de open arbeidsmarkt, en riep het op tot een tijdgebonden actieplan.
Het debat kreeg nieuwe impuls op 8 mei 2026, toen het satireprogramma ZDF Magazin Royale onthulde dat zijn eigen promotionele merchandise in deze werkplaatsen was geproduceerd. De aflevering, getiteld "Grundi-Gate: Ausbeutung Made in Germany", trok brede publieke aandacht en leidde tot hernieuwde roep om hervorming vanuit het maatschappelijk middenveld.
De burgerrechtenorganisatie GFF (Gesellschaft für Freiheitsrechte) steunt een rechtszaak bij de arbeidsrechtbank van Münster waarin het verschil tussen het werkplaatsloon en het minimumloon wordt opgeëist. Los daarvan rondde BMAS, het federale ministerie van Arbeid, in mei 2026 een dialoogproces af met de deelstaten en gemeenten over integratiehulp (Eingliederungshilfe) en de Federal Participation Act; hierbij werd het werkplaatsloon niet specifiek behandeld.
Inclusieve werkgelegenheid op de open arbeidsmarkt bestaat wel degelijk: de 1.037 Duitse inclusiebedrijven (Inklusionsunternehmen) gaven in 2024 werk aan 29.770 mensen, van wie 13.576 met een ernstige beperking — maar deze zijn niet opgeschaald om werkplaatsen te vervangen.
Bronnen
- Deutscher Bundestag (hib 540/2025) — Beschäftigtenzahl in Werkstätten für behinderte Menschen: https://www.bundestag.de/presse/hib/kurzmeldungen-1117474
- BAG WfbM / BMAS — Durchschnittliche monatliche Arbeitsentgelte 2022–2024: https://bagwfbm.de/wp-content/uploads/2026/03/Durchschnittliche_Arbeitsentgelte_2022_2024.pdf
- GFF — Werkstätten für behinderte Menschen: Gerechtigkeit statt Almosen: https://freiheitsrechte.org/themen/soziale-teilhabe/werkstaetten
- Bundesregierung — Mindestlohn 2026 auf 13,90 Euro erhöht: https://www.bundesregierung.de/breg-de/aktuelles/mindestlohn-steigt-2391010
- UN CRPD Committee — Concluding observations on Germany (2015): https://arbeitsmarkt-und-sozialpolitik.verdi.de/++file++557eab38ba949b58e30022c8/download/2015%20UNITED%20NATIONS%20-INT_CRPD_COC_DEU_20186_E.pdf
- UN CRPD Committee — Concluding observations on Germany (2023): https://www.gemeinsam-einfach-machen.de/GEM/DE/AS/UN_BRK/Staatenpruefung/Zweite_Staatenpruefung/CRPD.pdf?__blob=publicationFile&v=2
- ZDF Magazin Royale — summary of the 8 May 2026 episode: https://grundi-fuer-alle.de/zusammenfassung-in-einfacher-sprache/
- BMAS — Abschluss des Dialogprozesses Eingliederungshilfe: https://www.bmas.de/DE/Service/Presse/Meldungen/2026/abschluss-des-dialogprozesses-eingliederungshilfe.html
- bag if (Bundesarbeitsgemeinschaft Inklusionsfirmen) — Inklusionsunternehmen in Zahlen: https://bag-if.de/integrationsunternehmen-in-zahlen/